Dossier Quinoa

Quinoateelt in Vlaanderen

Oorspronkelijk is quinoa afkomstig uit Zuid-Amerika, maar vandaag groeit het uit tot een lokaal verhaal. Terwijl de meeste quinoa nog steeds van duizenden kilometers ver komt, ontdekken Europese en Vlaamse telers het uitzonderlijke potentieel van dit eiwitrijke pseudograan. De duurzame meerwaarde van lokale quinoa wekt niet alleen de interesse van landbouwers, maar ook van verwerkers en retailers die open staan voor nieuwe, klimaatvriendelijke grondstoffen van eigen bodem.

Daarom zetten we in op onderzoek dat deze belofte waarmaakt: innovatieve teelttechnieken, sterke rassen en nieuwe toepassingen die de Vlaamse quinoaketen toekomst geven.

Eiwitrijk gewas met interessant aminozuurprofiel

De vraag naar quinoa in Vlaanderen groeit. Dit is vooral te wijten aan de gezonde eigenschappen, de trend naar eiwitdiversificatie en het succes van doelgroepenvoeding. Quinoa is als pseudograan immers glutenvrij maar ook suikerarm, met een hoge nutritionele waarde en een hoger gehalte eiwitten en mineralen dan andere granen (maïs, tarwe, rijst, …). De eiwitten zijn van hoogwaardige kwaliteit en bevatten dus - net als dierlijke eiwitten zoals melk en eieren – alle essentiële aminozuren in de juiste verhouding. Daarnaast bevat het ook een hoog gehalte aan mineralen, vitamines, voedingsvezels en flavonoïden.

Duurzame en robuuste teelt

Behalve een gezond gewas, is quinoa een groene teelt. In vergelijking met granen is de watervoetafdruk meer dan de helft lager. Bovendien is het ook een stressbestendig gewas dat weinig last ondervindt van droogte en verzilting en daardoor goed bestand is tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Tot slot past quinoa in een ruimere teeltrotatie, doordat de teelt de bodem niet uitput en weinig tot geen gewasbescherming behoeft.

Lokale quinoa: van pionierswerk naar praktijk

De teelt van quinoa krijgt steeds meer vorm in Vlaanderen. Onderzoeksprojecten zoals QUILO hebben de teelttechnische kennis sterk verbeterd. Uit proeven blijkt dat vooral vroegrijpe, saponinevrije rassen geschikt zijn voor zowel contract- als vrije teelt. Door in te zetten op mechanische onkruidbestrijding en een teelt zonder gewasbeschermingsmiddelen heeft de quinoateelt een lage CO₂-voetafdruk en sluit deze goed aan bij de duurzaamheidsambities van de Vlaamse landbouw. Quinoa presteert het best bij een vroege, ondiepe zaai en vraagt slechts een bescheiden bemesting (90 eenheden stikstof) om een stabiele opbrengst te verzekeren. Als rendabele, eiwitrijke nicheteelt is quinoa zeer geschikt om de teeltrotatie te verruimen, en kan het leiden tot een robuustere bedrijfsvoering. Door diverse onderzoeksprojecten groeit de bekendheid en marktinteresse voor lokaal geproduceerde quinoa en ontstaan nieuwe opportuniteiten in de verwerkingsketen. Zo ontstaat stap voor stap een sterke, duurzame Vlaamse quinoaketen.

Rendabele teelt?

Om de teelt echt te laten doorbreken in Vlaanderen, moet de opbrengst, en zeker ook de stabiliteit daarvan, nog verder verbeterd worden. Enerzijds trachten ILVO en partners de opbrengst verder te doen stijgen door het optimaliseren van bemesting, zaaizaadkwaliteit en mechanische onkruidbestrijding. Ook aangepaste zaaitechnieken die leiden tot een goede kieming en jeugdgroei en de beheersing van valse meeldauw zijn belangrijke punten die de opbrengststabiliteit verder kunnen verbeteren. Anderzijds is het aanbod van vrije rassen met een laag saponinegehalte zeer beperkt. Daarom heeft ILVO in 2020 veredelingsactiviteiten in quinoa opgestart met als doel verbeterde rassen te creëren die aangepast zijn aan de Vlaamse omstandigheden. De eerste rassen worden binnenkort verwacht.