Projectnieuws Hitteplan voor vleesvarkens
Tijdens warme zomers kunnen zwaardere vleesvarkens en zeugen snel last krijgen van hittestress, met negatieve gevolgen voor hun welzijn, gezondheid en groei. De Vlaamse varkenssector vroeg daarom om haalbare oplossingen te testen. Binnen het COOLPIGS project ‘Hitteplan voor de Vlaamse varkenshouderij’ - een samenwerking tussen UGent en ILVO - werden de afgelopen vier jaar diverse maatregelen geëvalueerd in de Varkenscampus en in praktijkbedrijven. En dit zowel tijdens natuurlijke zomers als in gecontroleerde geïnduceerde hittegolven.
Vroege signalen van hittestress via ademhalingsfrequentie
Varkens vertonen al tekenen van hittestress bij staltemperaturen vanaf 24°C (bij een luchtvochtigheid van 60%). Vooral zwaardere, gecastreerde mannelijke dieren zijn het meest gevoelig aan hittestress. Ze reageren met een verhoogde ademhalingsfrequentie, verhoogde lichaamstemperatuur en zoeken verkoeling in het hok. Gezien de ademhalingsfrequentie eenvoudig te meten is, is deze de parameter bij uitstek om varkenshouders tijdig te waarschuwen dat de varkens mogelijk lijden onder hittestress. Bij meer dan 50 ademhalingen per minuut is voorzichtigheid geboden. Omdat varkens nauwelijks kunnen zweten, zijn ze extra kwetsbaar bij hoge temperaturen en luchtvochtigheid. Wanneer ze onvoldoende kunnen afkoelen, eten ze minder, groeien ze trager en kan hun immuunsysteem verzwakken. Hittestress heeft dus niet enkel een negatief effect op hun welzijn, maar ook op hun gezondheid en groeiprestaties.
Effectieve maatregelen uit COOLPIGS
Het onderzoek, dat werd uitgevoerd in de Varkenscampus en op praktijkbedrijven, toonde aan dat het combineren van kleine ingrepen reeds groot verschil kan maken. Een lagere bezettingsdichtheid helpt mee om hittestress te beperken. Zo zorgt het geven van 25% extra ruimte (1m² i.p.v. 0,8m²/dier) aan vleesvarkens bij hittestress voor een mindere stijging van de lichaamstemperatuur en bij nog extra ruimte (1,2m²) voor een hogere dagelijkse groei van 75 gram. Toevoeging van vitamine E, C en organisch selenium aan het voeder vermindert cel schade en verbetert de groei en vleeskwaliteit. Selenium en vitamine E komen ook in het vlees terecht, wat een meerwaarde kan bieden voor de consument. Hogedrukverneveling verlaagt de staltemperatuur met 2,5°C en vermindert de ademhalingsfrequentie met 8%. Extra ventilatoren in kraamstallen zorgen voor verkoeling bij zeugen, met een daling van de ademhalingsfrequentie met 28%. Een luchtinlaat aan de schaduwzijde verlaagt de temperatuur van binnenkomende lucht met 6°C ten opzichte van een luchtinlaat die zuidelijk georiënteerd is. Oriënteer bij nieuwe stallen daarom steeds je luchtinlaat naar het noorden en voorzie bij bestaande stallen schaduw boven de luchtinlaat door een afdak, schutting of beplanting.
Bovenstaande onderzoeksresultaten en bijkomende concrete, economisch haalbare maatregelen voor zowel varkenshouders, transporteurs en slachthuizen zijn gebundeld in een praktisch hitteplan voor de Vlaamse varkenshouderij (zie https://www.varkensloket.be/hittestress).
VLIF-steun voor extra ventilatoren in de kraamstal
Dankzij opname in de lijst van productieve investeringen van het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) kunnen landbouwers financiële steun aanvragen, bijvoorbeeld voor extra ventilatoren in kraamstallen.
Met dit hitteplan is de varkenssector de eerste dierlijke sector in Vlaanderen die over een wetenschappelijk onderbouwde aanpak tegen hittestress beschikt.
Dit artikel komt tot stand n.a.v. 10 jaar Varkenscampus
