Onderzoeksproject Ondersteuning van de viticultuur in Belgie door een betere kennis van de fytosanitaire risico’s en diagnostiek

Algemeen kader

Voor het eerst is er voor de Belgische wijnbouw in kaart gebracht welke plantenvirussen en floëembacteriën (zoals fytoplasma’s) met een mogelijke fytosanitaire impact er aanwezig zijn in de wijngaarden. Goed nieuws is dat er geen fytoplasma's zijn gevonden. Noch de flavescence dorée (een quarantaine pathogeen), noch de bois noir (een gereguleerde niet-quarantaine ziekteverwekker (RNQP), die enkel in de opkweek van planten moet worden geweerd). Beiden zitten wel in onder meer Duitse en Franse wijngebieden. Wijnbouw is in ons land sterk aan het groeien. Daarom onderzocht het project VITIBEL welke ziekteverwekkers er voorkomen en hoe ze betrouwbaar kunnen worden opgespoord.

Onderzoeksaanpak

De onderzoekers voerden eerst een zeer uitgebreide monitoringcampagne uit in Belgische wijngaarden. Er werden symptomen geëvalueerd en monsters genomen voor verdere analyse. De virus- en viroïdendiversiteit werd onderzocht met high-throughput sequencing via Illumina, op basis van dsRNA of total RNA. Voor de gedetecteerde virussen, viroïden en voor floëembacteriën, waaronder fytoplasma’s zoals flavescence dorée en bois noir, werden ook gerichte moleculaire testen, zoals qPCR en (nested) PCR, ingezet om hun aanwezigheid te bevestigen. Waar nodig werden bestaande testen geoptimaliseerd of nieuwe testen ontwikkeld. Voor de analyse van de sequencing data werden aangepaste bio-informatica scripts gebruikt.

Relevantie/Valorisatie

De resultaten vormen een dankbare kennisbasis over virussen en fytoplasma’s in de Belgische wijnbouw. Naast de afwezigheid van de gevreesde fytoplasma's stelden de onderzoekers in het virussenhoofdstuk vast dat er wel virussen zijn gevonden met een potentieel negatieve kwaliteitsimpact, ook enkele RNQP, maar geen quarantaine virussen. Het project heeft een significatie rol gespeeld in de versterking van de diagnostische capaciteit, de snellere detectie van gereglementeerde en opkomende plagen en de accurate reactie op een mogelijke uitbraak. Opleidingen rond symptoomherkenning, kwalitatieve staalname en analyse zijn gepland voor zowel de Vlaamse als federale (FAVV) experten en inspecteurs. Wijnbouwers en vermeerderingsbedrijven hebben nu informatie ter beschikking voor een grotere fytosanitaire waakzaamheid, en er is voortaan ook betrouwbaardere diagnostiek ter beschikking.

Financiering

FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu