Thema Klimaatmitigatie en -adaptatie

De klimaatverandering is een van de prioritaire uitdagingen voor het beleid, het bedrijfsleven en het onderzoek. De landbouwsector is onderhevig aan de klimaatverandering en draagt er tegelijk toe bij.

Ga naar het ILVO Expertisecentrum Landbouw & Klimaat (ELK)
ILVO ENGAGEERT ZICH VOOR:

Klimaatresolutie (2016)

Quasi wereldwijd is er een consensus dat alle sectoren dringend mitigerende, adaptieve en ruimtelijke klimaatmaatregelen moeten nemen. Wat landbouw betreft sluit de Vlaamse beleidswereld daar naadloos bij aan, met een uitdrukkelijke wens. In de Klimaatresolutie (2016), die kamerbreed werd goedgekeurd door het Vlaamse parlement en ondertekend werd door alle partijen klinkt het zo:

“dat Vlaanderen een voortrekkersrol speelt op vlak van klimaatefficiënte land- en tuinbouwproductie, (…) dat de knowhow van de Vlaamse land- en tuinbouwsector om het mondiale klimaatprobleem aan te pakken verder wordt ontwikkeld om klimaatefficiënte land- en tuinbouwproducten te bekomen, met een globaal vergeleken lagere broeikasgasuitstoot per eenheid van product, (…) dat de methaanuitstoot van de veestapel naar omlaag moet via onderzoek en kennisoverdracht, door het optimaliseren van voederrantsoenen en/of -efficiëntie, en door de bouw van emissiearme stalsystemen, (…) dat er een focus komt op precisielandbouw, een techniek op maat van het gewas en het dier, een agro-ecologisch principe, op biotechnologische processen en op andere technieken die het gebruik van hulpbronnen (energie, gewasbeschermingsmiddelen, antibiotica, kunstmest,…) kunnen verminderen.”

Expertisecentrum Landbouw en Klimaat (ELK)

Het ILVO-Expertisecentrum Klimaat & Landbouw, opgericht eind 2016 onder impuls van de Vlaamse minister voor Landbouw, heeft een dubbel doel:

  • de multidisciplinariteit van het klimaatonderzoek verder versterken door de uiteenlopende expertises en kennisdomeinen op het gebied van klimaat binnen ILVO samen te brengen, verder te ontwikkelen en de internationale evoluties op het gebied van klimaat- en landbouwonderzoek op de voet te volgen.
  • lopende en nieuwe onderzoeksprojecten en -resultaten binnen en buiten ILVO in verband te brengen met de klimaatimpact en -uitdaging.

ILVO beschikt al over heel wat kennis in dit domein. Zowel de effecten van landbouw op het klimaat (kwantificeren van de uitstoot van broeikasgassen door landbouw) als de effecten van de klimaatverandering op de landbouw (ontwikkeling van nieuwe ziekten en plagen) komen reeds voor in talrijke onderzoeksprojecten.

Mitigatie

Het landbouwonderzoek zet sterk in op de reductie van CO2, methaan en ammoniak. De emissies uit de veehouderij, zowel de broeikasgassen als ammoniak, geur en fijn stof, worden veroorzaakt door biologische processen die zich niet gemakkelijk mechanisch laten reduceren. De onderzoekslijn rond het pensmicrobioom past onder meer in het thema klimaatmitigatie. Het doel van deze onderzoekstopic is om de maag-darmflora van herkauwers te beïnvloeden om zo minder methaan uit te stoten. In de veehouderij mikt ILVO dus zowel op probate ingrepen op het niveau van dier en kudde, als op maatregelen op het vlak van bedrijfsmanagement.

In de visserij wordt onder meer gekeken naar energiezuinige vaartuigmotoren, nutriëntenarme maricultuur en valorisaties van mariene biomassa om de uitstoot van broeikasgassen te temperen.

In de plantaardige sector wordt mitigatie onder meer gelinkt aan alternatieven voor veen (een fossiele grondstof) en aan compost. Compost kan de koolstofopslag in de bodem bevorderen en de behoefte aan kunstmeststoffen die leefmilieu en klimaat belasten, doen dalen.

Adaptatie

Dat CO2 kan worden gecapteerd en als koolstof kan worden opgeslagen in de bodem is geweten. ILVO wil die kennis verder onderbouwen. Waar, via welke teelt- en bemestingsregimes, met welke klimaataangepaste gewassen en via welke incentives kan in de Vlaamse bodems meer koolstof worden opgeslagen?

De klimaatverandering zet Vlaanderen onder druk, onder meer door de toename van overstromingen, langdurige droogte en de stijgende vraag naar verkoeling. ILVO focust daarom op strategieën om de open ruimte klimaatbestendiger in te richten. Landbouwbodems zullen hiertoe moeten bijdragen, door overtollig water te bergen en door, via een robuuster bodemleven, planten beter weerbaar te maken tegen (nieuwe) plantenziektes.

Klimaatadaptatie wordt voor de voedingssector en bij uitbreiding voor de hele (bio-) economie een uitdaging. ILVO heeft nu al de emerging risks in de voedselveiligheid in het vizier. Duurzaam gebruik van biomassa, inclusief reststromen, met specifieke aandacht voor het minimaliseren van de klimaatimpact van plantaardige en dierlijk productie en de verwerking ervan tot voeding, voeder of ander bio-gebaseerde producten (materialen, energie …) is eveneens een klimaatgerelateerde ambitie.

Contacteer een expert

Ook interessant