Onderzoeksproject Uitwerking en haalbaarheid van een regionaal composteringsproject in het Grenspark Groot Saeftinghe
Algemeen kader
Een samenwerkingsexperiment tussen landbouw- en natuursectoren rond het gezamenlijk compost produceren en gebruiken als agrarische bodemverbeteraar, heeft in de grensstreek België - Nederland onder begeleiding van ILVO waardevolle inzichten opgeleverd en daadwerkelijk de lokale bodemkwaliteit verbeterd. Het Grenspark Groot Saeftinghe, gelegen langs de Schelde op de grens van België en Nederland, zet in op gezonde, vruchtbare landbouwbodems. Bodemzorg werd er in het project COMPOSTERING GGS gezien als een collectieve uitdaging die niet alleen actie van individuele landbouwers vraagt, maar ook de nodige regionale samenwerking en gedeelde infrastructuur. Voorafgaand aan het project hadden enkele lokale landbouwers (in 2020-2022) reeds het gebruik van kwalitatieve compost getest, wat de bodemkwaliteit duidelijk verbeterde. ILVO onderzocht vervolgens de haalbaarheid van een regionaal composteringsproject met als centraal doel de toename van zowel de productie als het gebruik van kwalitatieve compost op basis van lokale biomassastromen mee mogelijk te maken.
Onderzoeksaanpak
Het onderzoek is gestart met een verduidelijking van de aanleiding en doelstellingen, waarbij ook duidelijkheid werd geschept over verschillende composteringsmethoden, met bijzondere aandacht voor rillencompost. Vervolgens vond een analyse van de bestaande situatie in de regio plaats, aangevuld met een SWOT- en stakeholderanalyse om potentiële samenwerkingsvormen voor het regionaal composteringsproject in kaart te brengen. Daarnaast werden aanwezige biomassastromen uit het gebied geïdentificeerd en gekarakteriseerd, net als relevante juridische aspecten van boerderijcompostering zowel in Vlaanderen als Nederland. Het eindrapport formuleert met concrete aanbevelingen voor de verdere uitbouw van een composteringsproject in de regio.
Relevantie/Valorisatie
De relevantie van het composteringsproject in het Grenspark Groot Saeftinghe ligt in de gezamenlijke verbetering van bodemkwaliteit en de verduurzaming van landbouwpraktijken in de regio. Door gebruik te maken van lokale biomassastromen draagt het project bij aan het versterken van bodemgezondheid, wat de productiviteit van landbouwgrond op de lange termijn ondersteunt. De inzet van kwalitatieve compost verlaagt mogelijks ook de afhankelijkheid van kunstmest, bevordert waterretentie, en stimuleert bodembiodiversiteit. Op maatschappelijk niveau versterkt het project de samenwerking tussen landbouw- en natuursectoren, wat het regionaal beheer en de waardering voor natuurlijke hulpbronnen ten goede komt. De opgebouwde kennis en infrastructuur bieden bovendien mogelijkheden voor opschaling en replicatie in andere regio’s.
