Onderzoeksproject Duurzaam bodembeheer voor weerbaarheid tegen neerslagextremen
Algemeen kader
Duurzaam bodembeheer en duurzame teeltpraktijken leveren vooral in de toplaag van de bodem een toename van het koolstofgehalte. De inspanningen lijken niet te resulteren in onmiddellijk meetbare verbeteringen van de bodemstructuur en van de hydraulische eigenschappen. Dat blijkt uit het EJP SOIL project SoilX, dat onderzocht hoe duurzame bodembeheerpraktijken de effecten kunnen beperken van neerslagextremen op de productiviteit van gewassen en andere ecosysteemdiensten (zoals nutriëntencyclus en koolstofvastlegging). Met duurzame praktijken wordt hier bedoeld: gediversifieerde gewasrotatie, toevoegen van organisch materiaal, het behoud van gewasresten en gereduceerde bodembewerking. De gunstige veranderingen beperken zich vooral tot de toplaag (0-10cm) terwijl in de ondergrond (30-60cm) amper meetbare verschillen worden waargenomen. Ondanks het feit dat in iedere veldproef de meest contrasterende behandelingen werden geselecteerd, waren de effectieve verschillen tussen het toegepaste bodembeheer bescheiden.
Onderzoeksaanpak
De aanpak in SOILX was drieledig: Eerst werden de data bestudeerd in historische langetermijn veldproeven langs een noord-zuid gradiënt doorheen Europa en werd er een nieuwe monitoringscampagne in verschillende langetermijnveldproeven opgezet. Vervolgens werden er op basis van modelspecifieke kalibraties gewasopbrengsten gesimuleerd met alle afzonderlijke modellen, voor verschillende toekomstige klimaatscenario’s van 2020 tot 2090. Tot slot voerden de onderzoekers sociaal-economische interviews uit bij boeren, om de argumentaties te vinden voor het (niet-)toepassen van specifieke bodembeheerstrategieën. Overigens werd in de meeste veldproeven slechts één factor veranderd in plaats van een volledig ander teeltsysteem. Dit kan een verklaring vormen voor de weliswaar significante doch gelimiteerde verschillen in koolstofgehalte tussen de controle en de behandelingen, waardoor geen merkbare verbetering in de bodemstructuur was te zien.
Relevantie/Valorisatie
Extreme weersomstandigheden, zoals ernstige zomerdroogte en minder frequente maar intensere regenval, zullen in de toekomst vrijwel zeker de gewasproductie, de bodemgezondheid en het milieu bedreigen in grote delen van Europa. Landbouwers zullen zich moeten aanpassen aan veranderende klimaatomstandigheden om hun productie veilig te stellen, terwijl ook de duurzaamheid van gewasproductiesystemen omhoog moet (d.w.z. nutriëntenverliezen en broeikasgasemissies verminderen, bijdragen aan koolstofvastlegging en vergroten van biodiversiteit). Een goede bodemstructuur speelt een cruciale rol bij het mitigeren van de gevolgen van neerslagextremen op de productiviteit van gewassen.
Financiering
EU Horizon2020
