Onderzoeksproject Risicobeoordeling voor EU-quarantaineorganismen in Belgische waterrijke gebieden en ontwerp van risicogebaseerde detectieonderzoeken
Algemeen kader
Belgische wetlands, waaronder rivieren, vijvers, irrigatiekanalen en doorweekte bodems, zijn ecologisch rijke omgevingen die geschikte habitats zouden kunnen bieden voor verschillende EU-quarantaineorganismen. Er zijn echter nog geen systematische inventarisaties uitgevoerd in deze ecosystemen om de aan- of afwezigheid van deze quarantaine-organismen te bevestigen. Hier willen we met dit project verandering in brengen. Er is momenteel nog te weinig geweten over de potentiële plaagrisico’s die met deze habitats zijn verbonden, vooral in de context van klimaatverandering, internationale handel en de verplaatsing van besmet water, bodem of plantmateriaal. Deze kennishiaten kunnen de kans op introductie en verspreiding van quarantaineorganismen binnen België vergroten.
Onderzoeksaanpak
We ontwikkelen soortenverspreidingsmodellen (MaxEnt en CLIMEX) om de potentiële vestiging te voorspellen van verschillende quarantaine-plagen en -pathogenen die een aanzienlijk risico vormen voor wetlands, waaronder de plantparasitaire nematoden Meloidogyne graminicola en Hirschmanniella-soorten, zoetwaterslakken (Pomacea-soorten) en de plantpathogene bacterie Ralstonia pseudosolanacearum, onder huidige en toekomstige klimaatscenario’s. Gebieden met hoog risico, gekenmerkt door frequente overstromingen of een hoge dichtheid aan waardplanten worden geïdentificeerd. We brengen de kwetsbare habitats en belangrijkste introductieroutes via waterplanten en de aquariumhandel in kaart. Innovatieve moleculaire detectiemethoden, waaronder LAMP, (q)PCR en eDNA-gebaseerde diagnostiek worden ontwikkeld en gevalideerd. Het project produceert ten slotte ook een risicogebaseerd monitoringsplan ter ondersteuning van vroege detectie door het FAVV.
Relevantie/Valorisatie
Dit project levert essentiële kennis voor de bescherming van Belgische wetlands tegen opkomende quarantaine organismen. Door huidige en toekomstige vestigingsrisico’s in kaart te brengen via soortenverspreidingsmodellen worden hotspots geïdentificeerd waar toezicht en maatregelen het meest nodig zijn. Veldinventarisaties verduidelijken kwetsbare habitats en belangrijke introductieroutes via waterplanten en de aquariumhandel. De ontwikkeling van snelle en gevoelige moleculaire diagnostiek versterkt de operationele capaciteit voor vroege detectie. Samen ondersteunen deze resultaten het FAVV bij de uitvoering van een risicogebaseerde monitoringsstrategie, waardoor de paraatheid verbetert en de kans op introductie en verspreiding van schadelijke organismen in België vermindert.
Financiering
FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu
