Onderzoeksproject Opstart en beheer van een bodemkoolstofmonitoringnetwerk

Algemeen kader

Om het koolstofgehalte in de bodems van Vlaanderen te achterhalen is het Vlaams Departement Omgeving sinds juli 2021 gestart met een uitgebreid bodemkoolstofmonitoringsmeetnet (Cmon), waarbij gedurende 10 jaar door ILVO en INBO bodemmonsters genomen worden onder verschillende landgebruiken. Meten is noodzakelijk om trends in koolstofopslag of -verlies betrouwbaar op te volgen en biedt een wetenschappelijke basis voor klimaatrapportage en beleidsontwikkeling. 
Bodemkoolstof is een sleutelindicator voor bodemkwaliteit (vruchtbaarheid, structuur, waterretentie, rijk bodemleven, weerbaarheid tegen droogte en erosie). Wegens hun bijzonder groot koolstofreservoir spelen bodems ook een cruciale CO2-verminderdende rol in de klimaatmitigatie. Aan de andere kan leidt eventueel verlies (vrijkomen) van bodemkoolstof tot extra CO2-uitstoot.

Onderzoeksaanpak

Gespreid over een periode van 10 jaar worden bodemstalen genomen op 2594 locaties. Hierbij is geopteerd voor een diversiteit aan landgebruik, zoals akkerland (inclusief tijdelijk grasland), blijvend grasland, bos, open natuur en ruimtebeslag (tuinen, parken & recreatiedomeinen, bermen en overig ruimtebeslag). Op elke precies bepaalde locatie worden gespreid over de tijd meerdere stalen genomen, tot een diepte van 1 meter. Op deze manier kunnen de koolstofvoorraden in de bodem worden geanalyseerd voor heel het Vlaams grondgebied en komt ook de evolutie in kaart: Welke hoeveelheid koolstof gaat verloren of wordt additioneel opgeslagen? 

Relevantie/Valorisatie

Het Vlaamse bodemkoolstofmonitoringnetwerk (Cmon) laat een representatief beeld ontstaan van de koolstofvoorraden in Vlaamse bodems onder alle belangrijke landgebruiken. Dit ondersteunt het klimaatbeleid (Vlaamse klimaatdoelstellingen) en rapportering binnen Vlaamse en Europese kaders. De dataset vormt een unieke wetenschappelijke basis voor modellen en beleidsontwikkeling. Monitoring is essentieel in het beleid naar duurzamer landgebruik en klimaatdoelstellingen in Vlaanderen. Goed onderbouwde data kunnen bovendien landbouwers en beheerders helpen om gerichte maatregelen te nemen voor koolstofopbouw. Samengevat: Cmon helpt naar verwachting bij meer duurzaam landgebruik, klimaatmitigatie en bodemgezondheid in Vlaanderen.

Financiering

Departement Omgeving