Projectnieuws Optimale bigoverleving in de kraam- en biggenstal
De Vlaamse varkenshouderij is de voorbije twintig jaar sterk geëvolueerd op vlak van productiviteit, waardoor met evenveel zeugen veel meer biggen geproduceerd worden. Deze evolutie is positief, maar brengt ook een uitdaging met zich mee. Met de toenemende toomgroottes is immers ook het risico op biggenuitval gestegen. Uiteraard streeft elke varkenshouder naar een zo laag mogelijk uitvalspercentage, maar in praktijk blijkt dit niet altijd even makkelijk te zijn. Hoe komt dit?
De overlevingskans van een big hangt af van meerdere - vaak samenhangende factoren - wat het lastig maakt om de belangrijkste invloeden te identificeren. Bovendien is elk bedrijf uniek: een factor die zwaar doorweegt op het ene bedrijf, kan op een ander bedrijf minder van belang zijn.
Orde in de chaos: inzicht in biggenuitval en haalbare maatregelen voor betere bigoverleving
Het Piglife-project - uitgevoerd door ILVO en UGent - helpt varkenshouders door meer duidelijkheid te scheppen in de redenen van biggenuitval op hun bedrijf en passende maatregelen voor te leggen/te adviseren.
Stap 1: Identificeren van de risicofactoren voor biggenuitval
Eerder onderzoek identificeerde reeds heel wat zeug- en biggerelateerde risicofactoren. Deze resultaten uit diverse studies werden gebundeld in één duidelijk overzicht werden, dat te vinden is op de PIGLIFE website (www.varkensloket.be/risicofactoren_biggensterfte) (Figuur 1).
Stap 2: Wat zijn de belangrijkste risicofactoren voor biggenuitval?
Veel studies focussen op één risicofactor, terwijl net de combinatie van factoren belangrijk is. Pas als alles in zijn totaliteit bekeken wordt, kan de individuele impact van een factor ingeschat worden. Om die reden werd een enquête gelanceerd waarin verschillende aspecten worden bevraagd, zoals productieresultaten, management, infrastructuur en bioveiligheid. Als duidelijk is welke bedrijfsspecifieke elementen meest doorslaggevend zijn, ontwikkelen we in een volgende stap een compacte checklist waarmee varkenshouders risico’s op hun eigen bedrijf kunnen identificeren.
Stap 3: Effectieve oorzaken van biggenuitval in de praktijk
Varkenshouders kunnen niet 24/7 in de stallen aanwezig zijn, waardoor oorzaken van uitval vaak onduidelijk blijven. Het is moeilijk om achteraf te bepalen of biggen stierven bij of kort na geboorte, of waarom sommige biggen verzwakten en vervolgens uitvielen. Nochtans is die kennis cruciaal om gericht maatregelen in te kunnen zetten. Om continue monitoring mogelijk te maken in de kraam- en biggenstal, ontwikkelden we resp. een AI (artificiële intelligentie) en RFID (radio frequentie identificatie) systeem. Het AI-systeem registreert automatisch het werp-, zoog-, eet- en liggedrag van de zeug en haar biggen via camerabeelden (foto), en geeft zo inzicht in o.a. de werpduur, het aantal zoogbeurten en de duur ervan. Het RFID-systeem brengt het eetgedrag van de biggen in kaart via elektronische oormerken en een antenne en geeft daarmee ook een indicatie van hun gezondheid. Beide systemen worden in 2026 verder uitgetest op verschillende praktijkbedrijven en in de Varkenscampus.
Stap 4: Wat zijn best practices voor een betere bigoverleving?
Biestopname is cruciaal voor de overleving van jonge biggen, terwijl na spenen een snelle voederopname belangrijk is. Maatregelen zoals split suckling (alternerend zogen) en multisuckling (bij 2 zeugen zogen) zouden dit kunnen bevorderen, al zijn er nog veel onduidelijkheden rond de best practices hiervan. Beide technieken zullen om die reden getest worden in de Varkenscampus, resp. in februari 2026 en november 2025. Afgelopen zomer werd reeds een verkennende proef uitgevoerd om het individuele zooggedrag van biggen in kaart te brengen. De eerste resultaten worden nog geanalyseerd, maar voorlopige data wijzen erop dat eerstgeboren biggen, ongeacht hun geboortegewicht, het snelst colostrum innemen. Deze en bijkomende inzichten zullen meegenomen worden bij het ontwerp van de vervolgstudie rond split suckling.
Dit artikel komt tot stand n.a.v. 10 jaar Varkenscampus
