Projectnieuws Nieuwe scan geeft vleesvarkens- en vleeskippenhouders inzicht in verschillende dimensies van duurzaamheid

ILVO heeft een nieuwe scan ontwikkeld die vleeskuiken- en vleesvarkenshouders een gestructureerd inzicht geven in hun prestaties op vlak van duurzaamheid. Voor het eerst wordt daarbij niet naar één, maar naar vier grote duurzaamheidspijlers tegelijk gekeken: diergezondheid & -welzijn, klimaat & milieu, economische levensvatbaarheid én sociaal welzijn. Deze beoordelings-, informatie- en benchmarktool werd ontwikkeld en geëvalueerd in nauwe samenwerking met veehouders, experten en andere stakeholders.

Duurzaamheid voor alle pijlers

Duurzame dierlijke productie is een veelzijdig begrip en omvat zowel aandacht voor klimaat en milieu, diergezondheid en -welzijn, economische leefbaarheid en sociaal welzijn van de veehouder. Vaak is het voor een veehouder moeilijk om in te schatten hoe goed zijn bedrijf scoort op al deze duurzaamheidsaspecten. De reeds bestaande tools richten zich vaak op slechts één aspect van duurzaamheid, zoals dierenwelzijn of de economische impact, waardoor de andere dimensies onderbelicht blijven. Wanneer men écht duurzaam wil produceren, is het echter essentieel om alle duurzaamheidsaspecten samen te bekijken. Daarom werd in het VLAIO LA-traject DUVAKI een multidimensionale duurzaamheidsscan ontwikkeld voor vleeskippen- en vleesvarkensbedrijven.

De scan bevat verschillende indicatoren per duurzaamheidspijler waaraan telkens een score wordt toegekend voor het bedrijf. Deze scores worden berekend door het resultaat van een bedrijf te vergelijken met vastgelegde referentiewaardes, die verkregen werden uit beschikbare statistieken van overheids- of landbouworganisaties of literatuur, en die regelmatig geüpdatet worden. Voorbeelden van indicatoren uit de pijler diergezondheid & -welzijn zijn uitvalspercentage, bezettingsdichtheid en bioveiligheid. Energie- en waterverbruik, voedersamenstelling en ammoniakemissiereducerende maatregelen vallen dan weer onder de ecologische pijler. De economische pijler omvat onder meer rendabiliteit, voederkost en familiaal arbeidsinkomen. Tot slot richt de sociale pijler zich op onder andere arbeidsomstandigheden, work-life balance en werkplezier.

Gepersonaliseerd rapport

Na het invullen van de scan ontvangt de veehouder meteen een persoonlijk rapport met daarin zijn resultaat. Dat rapport bestaat uit drie onderdelen. Het eerste onderdeel omvat de duurzaamheidsster (fig.1). Deze geeft een globaal en visueel overzicht met per duurzaamheidspijler de twee best en de twee minst scorende indicatoren voor dat bedrijf. In een tweede onderdeel van het rapport worden de bedrijfseigen scores voor alle indicatoren van een bepaalde duurzaamheidspijler weergegeven in een overzichtelijke grafiek (fig.2). De indicatoren worden hierbij opgedeeld in sterke punten en aandachtspunten (weergegeven in respectievelijk groen en rood). De aandachtspunten worden vergezeld van concrete adviezen en tips om ze aan te pakken en te verbeteren op het bedrijf. In het laatste deel voorziet het rapport meer gedetailleerde informatie en praktische aanbevelingen per indicator. Hier kan de vleeskuiken- of vleesvarkenshouder zijn prestaties ook anoniem vergelijken met die van collega’s in het uitgebreide benchmarkingluik (fig.3).

Eerste resultaten

Intussen werd de duurzaamheidsscan al ingevuld door 56 bedrijven in Vlaanderen (33 vleesvarkens- en 23 vleeskuikenbedrijven). Vleesvarkensbedrijven scoren in het algemeen goed op de indicatoren voederconversie, sterftepercentage en stalisolatie, terwijl lagere scores worden vastgesteld voor duurzaam watergebruik. Vleeskuikenbedrijven vertonen in het algemeen goede scores voor de indicatoren bioveiligheid, liquiditeit en aantal dood aangevoerde dieren bij het slachthuis (dead-on-arrival), terwijl minder sterke scores worden bemerkt voor rendabiliteit en duurzaam watergebruik. Zowel bij vleesvarkens- als vleeskuikenbedrijven is er voor de meeste economische indicatoren een aanzienlijke variatie waarneembaar.

Interesse en meer informatie

De gratis duurzaamheidsscan is online terug te vinden via https://duvaki.ilvoonline.be. De scan omvat een vragenlijst van 56 vragen en neemt ongeveer 30 tot 60 minuten in beslag.

Fig. 1: De duurzaamheidsster geeft een globaal en visueel overzicht van de bedrijfsresultaten, en toont per duurzaamheidspijler de twee best en de twee minst scorende indicatoren. Hoe langer een ‘taartstuk’, hoe beter het resultaat; hoe korter, hoe slechter de score.

Fig. 2: Per duurzaamheidspijler worden de scores van alle indicatoren samengevat in een grafiek. Sterke punten worden in groen, en aandachtspunten in rood weergegeven. Voor elk aandachtspunt bevat het rapport praktische adviezen en tips, zodat de veehouder er direct mee aan de slag kan.

Fig. 3: Via het benchmarkingluik kunnen vleesvarkens- en vleeskippenhouders hun resultaten anoniem vergelijken met collega’s. De oranje bolletjes tonen de resultaten van het eigen bedrijf, terwijl de blauwe wolken de spreiding van de resultaten van alle deelnemende bedrijven (in dezelfde bedrijfstak) weergeven. Hoe dikker de wolk bij een bepaalde waarde, hoe meer bedrijven zich rond die waarde bevinden.

Len Mertens, Annatachja De Grande, Eline Kowalski, Evelyne Delezie, Thomas Van Daele, Marijke Aluwe, Karolien Langendries