Nieuws Dode haaien aan de Belgische kust: dit is wat we weten
Tussen 28 en 31 mei zijn er volgens de gemeentelijke diensten van de Belgische kust zo’n 80 gevlekte, gladde haaien aangespoeld. ILVO heeft 57 van die haaien kunnen onderzoeken en zal op 7 ingevroren exemplaren ook een dissectie uitvoeren.
Uit het onderzoek blijkt dat het vooral om volwassen vrouwtjes, vaak met ongeboren jongen gaat. Hierdoor is er het vermoeden dat er een kraamkamergebied is in de buurt van de Panne/Koksijde, of dat deze vrouwtjes onderweg waren naar de Scheldedelta waar een gekende kraamkamer is, om te bevallen.
Waarom spoelden ze aan?
Er zijn geen duidelijke verwondingen zoals bijtsporen op de dieren te vinden. Daarom is het vermoeden dat ze per ongeluk in de netten van vissers terechtkwamen en terug overboord gegooid werden. Dat is toegestaan om verschillende redenen:
- Voor deze soort geldt geen quotum (maximale vangstaantallen), waardoor er ook geen aanlandingsplicht is. Bij een aanlandingsplicht zijn vissers wél verplicht om bijvangst die per ongeluk in hun netten terechtkomt, aan land te brengen en via de visveilingen af te zetten.
- Het is geen beschermde soort, dus moeten de haaien ook niet levend terug overboord gegooid worden. Dat is wel het geval bij beschermde haaiensoorten.
Vissers hebben weinig economische reden om op deze haaien te vissen, want in de veiling brengen ze amper iets op. Dat blijkt ook uit de vangstgegevens van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij: vorig jaar werd slechts 540 kg gladde haai op de veiling gebracht, tegen 15 cent per kilogram.
Uit eerder onderzoek is geweten dat de haaien ook een grote kans hebben op overleving, als ze levend terug overboord gegooid worden. ILVO probeert nu samen met het Koninklijk Belgisch instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) de mogelijke (vangst)locatie te bepalen en uitsluitsel te geven over wat er met de dieren gebeurd is.
Waarom overleefden ze de teruggooi (toch) niet? Waarom zijn ze met zovelen? En is er een link met de haaien die in het Verenigd Koninkrijk aanspoelden?
ILVO verwacht nog deze maand (juni) meer nieuws te hebben.
Lokale haaiensoort
De gevlekte, gladde haai is een ongevaarlijke haai die op de bodem van ondiepe zeeën zoals de Noordzee leeft. Volwassen dieren kunnen iets langer dan een meter groot worden. Hun huid is grijs met lichte vlekjes.
Het is normaal dat volwassen, drachtige vrouwtjes op dit moment van het jaar dichtbij de kust zwemmen. In de winter trekken de haaien meer Zuidwaarts. Ze voeden zich met krabben, garnalen en kleinere vissen die op de bodem leven.
Onderzoek naar haaien in de Noordzee loopt
Het ontbreken van data over de verspreiding en het habitatgebruik van lokale haaisoorten, zoals de locaties van hun kraamkamers, is een probleem dat Belgische wetenschappers in het project ELASMON proberen op te lossen. Door bestaande data samen te voegen en te analyseren, willen ze de ruimtelijke verspreiding van haaien en ook roggen in de Noordzee beter begrijpen. In dat kader is het onderzoek naar dit incident zeer relevant.
Verder worden nieuwe technieken toegepast zoals camera’s en akoestische telemetrie (interne zenders die locatie van dieren kunnen volgen) om extra data te verzamelen. Uiteindelijk willen de wetenschappers een kennisgids samenstellen en een duurzaam beheerplan ontwikkelen, specifiek voor de haaien en roggen die leven in het Belgische deel van de Noordzee. Doel is deze kwetsbare soorten beter beschermen, want uit de lange datareeksen die al beschikbaar zijn, blijkt dat hun populaties onder druk staan.
ELASMON draagt actief bij aan het Maatregelenprogramma voor de Belgische mariene wateren (2022-2027) in het kader van de Europese Kaderrichtlijn Mariene Strategie en Natura 2000 wetgeving. Het wordt gefinancierd door het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur (EFMZVA). ELASMON wordt uitgevoerd in samenwerking met KBIN en VLIZ.
Meer info over het ELASMON-project:
