In de media De zomer van 2026: Crisis of het nieuwe normaal?
Drie hittegolven, een haast eindeloze periode zonder regen, te lage waterstanden, en als klap op de vuurpijl een verwoestende brand in de Hoge Venen. De zomer van 2026 gaat de geschiedenisboeken in als een extreem warme en droge zomer. Extreem, maar niet uitzonderlijk, want de komende decennia mogen we vaker dit soort extreem weer verwachten. Hoe moet de landbouwsector zich daar op voorbereiden?
De voorbije zomer werden heel wat ILVO-experts gevraagd om hun inzichten te delen over de gevolgen van de droogte, en hoe de landbouwsector zich hier in de toekomst kan aan aanpassen. In dit artikel geven we een overzicht mee van de media-aandacht die rond de droogte in de landbouwsector ontstaan is.
De cijfers van de zomer van 2026
Temperatuur
Volgens het KMI was de zomer van 2026 de warmste ooit gemeten in België sinds het begin van de waarnemingen in 1833, met een gemiddelde temperatuur van 20,3 °C (normaal 17,9 °C). Dat is een pak boven het vorige record van 2018 (19,9 °C). Ook heel wat andere records sneuvelden afgelopen zomer:
- Hoogste gemiddelde maximumtemperatuur (25,2 °C) en minimumtemperatuur (15,2 °C)
- Grootste aantal zomerdagen (> 25 °C): 46 dagen
- Langste reeks opeenvolgende lentedagen (> 20 °C): 64 dagen
Die warmte resulteerde in drie officiële hittegolven, waaronder een hittegolf in juni die 12 dagen duurde.
Neerslag
2026 was niet de droogste zomer ooit, maar in combinatie met de hitte zorgde het lange tekort aan neerslag wel voor ongezien droge landschappen en akkers. Tussen 1 juli en 15 augustus viel er slechts 13,0 mm neerslag. Op het einde van de zomer (31/08) was de grondwaterstand op 80% van de meetlocaties laag tot zeer laag. Dat leidde in verschillende provincies tot oppompverboden.
Duiding door ILVO experts in de media
Gevolgen voor plantaardige productie
"Dat maïs het slecht doet, is contra-intuïtief. Het gewas komt namelijk uit de subtropen en kan in principe goed tegen hitte en droogte. Enkel tijdens de bloei is maïs gevoeliger. En daar zitten we nu net in" - Thijs Vanden Nest (P109) - VRT
"Een recente analyse van de Europese Investeringsbank (EIB) schat in Europa een stijging van 42 tot 66% in de gemiddelde jaarlijkse verliezen door extreme weersomstandigheden. Droogtestress is ook in Vlaanderen een belangrijke oorzaak van opbrengstverlies, maar de impact hangt sterk af van het type gewas en de timing van de droogte ten opzichte van het groeistadium van de plant." - Sarah Garré - EOS
"Landbouwers werken met levende materie; Je weet nooit zeker dat wat je zaait ook effectief een mooie oogst zal opleveren. Door die steeds vaker voorkomende extreme weersomstandigheden wordt risicospreiding in de toekomst cruciaal." - Sarah Garré - TVOost
"België is een droog land. We hebben geen meren of gletsjers en wonen met 11 miljoen mensen op een postzegel. Momenteel ligt de aardappelopbrengst dan ook zo'n 20% lager dan vorig jaar." - Thijs Vanden Nest - De Standaard
"Onze bodems goed verzorgen – want daar kan je water en koolstof in opslaan – en meerdere gewassen telen om risico’s te spreiden, dat is hoe landbouwers kunnen omgaan met droogte en het veranderend klimaat."- Joris Relaes - VRT
"Grasland is enorm veerkrachtig, zeker als we kiezen voor droogte-tolerante soorten en werken aan productief kruidenrijk grasland. Om ons voor te bereiden op het veranderend klimaat, zetten veredelaars nu in op rassen Engels raaigras die nog vroeger starten met groeien. Een andere strategie om ons grasland klimaatrobuuster te maken door te kiezen voor droogtetolerante grassoorten (Rietzwenkgras, Kropaar) of het grasland te verrijken met droogtetolerante vlinderbloemigen (Rode klaver, Luzerne) en diepwortelende kruiden (Smalle weegbree, Chicorei)." - Sarah garré & Mathias Cougnon - EOS
Alternatieve teelten
"Sommige teelten doen het net goed in deze omstandigheden. Kikkererwten doen het vb. prima, en ook de wijnbouw profiteert." - Sarah Garré - De Morgen
"De grootste drempel voor landbouwers vandaag is niet de teelt zelf, maar het ontbreken van een goed georganiseerde en rendabele keten voor verwerking en afzet." - Greet Riebbels - Nieuwsblad
"Wij onderzoeken hoe we bestaande gewassen droogte- en hittebestendiger kunnen maken, maar ook welke nieuwe teelten, zoals kikkererwt en quinoa, beter gedijen in een warmer klimaat. Genetica speelt daarbij een belangrijke rol. Zo is de lengte van de wortels van belang, want hoe dieper die in de grond reiken, hoe langer de plant toegang houdt tot water." - Hilde Muylle - De Tijd
Hittestress bij dieren:
"De gevolgen van hittestress laten zich niet alleen voelen in het dierenwelzijn, maar ook in de technische resultaten. Varkens eten minder, zeugen produceren minder melk, de groei vertraagt en in extreme gevallen kan hittestress zelfs leiden tot sterfte. Met een doordacht hitteplan en enkele gerichte maatregelen kan je die impact gelukkig sterk beperken." - Lotte De Prekel - Boer & Tuinder
Podcast 'Komt het goed met ons eten?'
Aflevering 3: Bodem en water
Griet Lemaire gaat in gesprek met ILVO-onderzoekers Sarah Garré en Tommy D'Hose. Waarom is herstellende landbouw belangrijk? Hoe meten we de bodemgezondheid? De twee thema's: water en bodem zijn nauwer met elkaar verbonden dan we denken.
Aflevering 10: Klimaat
Twee landbouwers en zuivelaar Friesland Campina getuigen over hun klimaatinspanningen. ILVO-onderzoeker Veerle Van linden en ILVO-boederijmanager Thijs Vanden Nest duiden het ILVO-onderzoek naar klimaatmitigatie en - adaptatie.
